Tưởng định chiến thuật (TĐCT) có vị trí, vai trò quan trọng trong huấn luyện chiến thuật (HLCT), Xây dựng TĐCT là cách thức tiến hành của giảng viên chiến thuật nghiên cứu các yếu tố về nguyên tắc chiến thuật, điều lệnh chiến đấu, tổ chức, biên chế, vũ khí trang bị của ta và nguyên tắc, điều lệnh tác chiến, đặc điểm, thủ đoạn của địch ở một phạm vi không gian, thời gian trong điều kiện địa hình, thời tiết nhất định; từ đó, kết cấu những giả định về hành động chiến đấu của ta và địch, đây cũng là bước chuẩn bị cần thiết của giảng viên trước khi huấn luyện một đề mục chiến thuật. Để HLCT đạt kết quả tốt, giảng viên cần xây dựng TĐCT phù hợp, khoa học, sát thực tế, đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục đào tạo Sĩ quan Tăng thiết giáp (TTG) cấp phân đội, trình độ đại học trong tình hình mới.
Trong năm 2024 - 2025 thực hiện theo Quan điểm, phương châm của Đảng, Quân ủy Trung ương, Binh chủng Tăng thiết giáp; Chủ trương, biện pháp lãnh đạo của Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường về nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Khoa Chiến thuật đã quán triệt nghiêm túc, triển khai đồng bộ công tác huấn luyện chiến thuật, đặc biệt việc xây dựng TĐCT cơ bản đã bám sát vào điều kiện thực tế, tuân thủ và thực hiện theo đúng quy định đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện; công tác xây dựng TĐCT luôn được chỉ huy khoa, chỉ huy bộ môn thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, kịp thời đưa ra ý kiến chỉ đạo, tổ chức rút kinh nghiệm nâng cao chất lượng xây dựng TĐCT cho giảng viên. Từng giảng viên đã tiến hành làm tốt công tác chuẩn bị mọi mặt cho huấn luyện, tập trung có trọng điểm những đề mục mang tính chất nền tảng, cơ bản; chú trọng tổ chức xây dựng và biên soạn, kịp thời điều chỉnh TĐCT phù hợp với điều kiện thực tiễn. Vì vậy, chất lượng biên soạn TĐCT trong Khoa ngày càng được nâng lên. Trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc tương lai, đối tượng chiến đấu của phân đội TTG có nhiều thay đổi; trong điều kiện tác chiến mới, địch sử dụng vũ khí, phương tiện công nghệ cao có tầm bắn xa, uy lực sát thương lớn, cơ động nhanh; điều kiện địa hình có sự thay đổi nhất định, phân đội TTG cơ bản chiến đấu bằng trang bị hiện có, trong thế trận cấp trên, thế trận khu vực phòng thủ đã được chuẩn bị trước một phần từ thời bình. Do đó, xây dựng TĐCT phù hợp với điều kiện tác chiến mới là vấn đề hết sức quan trọng.
Trong năm học 2024-2025 trong quá trình xây dựng các tưởng định chiến thuật đã rút ra một số kinh nghiệm như sau:
Một là: Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với việc nâng cao chất lượng xây dựng tưởng định chiến thuật: Sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, chỉ huy các cấp là yếu tố rất quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo nói chung và xậy dựng tưởng định chiến thuật nói riêng. Để tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng xây dựng TĐCT của giảng viên, cấp uỷ, chỉ huy các cấp cần thực hiện tốt các nội dung sau: Tích cực nghiên cứu, tổ chức quán triệt nắm vững quan điểm, đường lối Nghệ thuật quân sự của Đảng, nguyên tắc chiến thuật, điều lệnh chiến đấu. Quá trình xây dựng TĐCT bám sát nhiệm vụ, đối tượng, nội dung, chương trình huấn luyện của Khoa, Bộ môn tổ chức ra nghị quyết lãnh đạo sát đúng, kịp thời. Tiến hành tổ chức sinh hoạt chuyên đề, trao đổi, sinh hoạt học thuật và chia sẻ kinh nghiệm phương pháp xây dựng TĐCT và phương pháp huấn luyện hiệu quả của đội ngũ giảng viên, truyền đạt và lĩnh hội những tri thức Nghệ thuật quân sự của quân đội ta.Quán triệt, bồi dưỡng cho giảng viên, nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò của xây dựng TĐCT trong huấn luyện chiến thuật. Chỉ huy khoa, bộ môn phải chỉ đạo chặt chẽ nội dung TĐCT gắn với thực tiễn hoạt động và kiến thức các môn chuyên ngành quân sự, hoạt động quân sự của học viên; xây dựng TĐCT thể hiện được phương pháp huấn luyện phát huy tính tích cực, chủ động nhận thức của người học; phát huy dân chủ, đề cao tính tích cực tham gia đóng góp ý kiến vào công tác quản lý, xây dựng TĐCT, khuyến khích tính chủ động, tự giác, sáng tạo trong đổi mới nội dung, phương pháp chuẩn bị và thực hành xây dựng tưởng định chiến thuật, nhất là xây dựng TĐCT ở địa hình mới lạ. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng xây dựng TĐCT. Nội dung kiểm tra là toàn bộ hoạt động của giảng viên trong thực hiện nhiệm vụ nhưng cần coi trọng kiểm tra việc thực hiện các qui định, việc tuân thủ kế hoạch và tính chính xác của nội dung tưởng định. Chỉ huy các cấp qua kiểm tra phải kịp thời biểu dương và phải tổ chức rút kinh nghiệm ngay, chỉ rõ khuyết điểm, phê bình, nhắc nhở và yêu cầu khắc phục những khâu yếu, mặt yếu.
Hai là: Vận dụng sáng tạo các nguyên tắc lý luận của hình thức chiến thuật vào từng điều kiện môi trường tác chiến cụ thể: Xây dựng TĐCT phải chứng minh, làm rõ nguyên tắc, lý luận đề mục chiến thuật để khi đưa ra huấn luyện học viên củng cố được lý luận, nhận thức và nâng cao khả năng vận dụng vào thực tiễn linh hoạt, sáng tạo. Kết cấu nội dung TĐCT còn góp phần tạo điều kiện cho học viên có tư duy lô-gic, khoa học; phát hiện ra các mâu thuẫn và tìm ra phương pháp giải quyết mâu thuẫn ấy bằng phương pháp tư duy quân sự, làm phong phú hơn lý luận chiến thuật. Khi xây đựng TĐCT, các yếu tố phải mang tính phổ biến trong chiến đấu, phù hợp với từng điều kiện trên từng môi trường tác chiến cụ thể. Các yếu tố phải phản ánh được tính chất gay go quyết liệt, phức tạp và diễn biến nhanh, chứa đựng nhiều yếu tố khó lường của chiến tranh hiện đại. Các bài tập (tình huống, vấn đề huấn luyện) phải đáp ứng nâng cao năng tực tư duy, khả năng vận dụng sáng tạo của người học trong xác định cách thức, biện pháp và vận dụng phù hợp các loại hình chiến đấu. Kết cấu các yếu tố, chi tiết diễn biến về địch, ta, không nên quá rõ ràng; thông tin đến với người chỉ huy và phân đội tập có thể không thống nhất, có khi mâu thuẫn với nhau, nhưng phải lô gíc và phải đủ dữ liệu cần thiết để làm cơ sở cho việc phân tích, đánh giá, kết luận tình hình. Một bài tập (tình huống, vấn đề huấn luyện) có chất lượng phải có ít nhất từ hai phương án giải quyết trở lên, để học viên lựa chọn, tìm ra phương án có tính khả thi nhất. Như vậy, TĐCT khi HLCT là ý tưởng về nghệ thuật chiến đấu để đối phó với một trận đánh (một tình huống chiến thuật); bởi vậy, khi xây dựng phải kết hợp với nhiều môn khoa học và các môn chuyên ngành quân sự khác; bám sát lý luận cơ bản, kinh nghiệm và những vấn đề thực tiễn đặt ra cần giải quyết để đáp ứng mục tiêu yêu cầu đào tạo, mục đích huấn luyện đề mục và yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới.
Ba là: Xây dựng đội ngũ giảng viên huấn luyện chiến thuật có phẩm chất, năng lực công tác tốt, có trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục đào tạo: Xây dựng đội ngũ giảng viên có phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực tốt; dám nói, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiêm; dám đổi mới, sáng tạo; dám đương đầu với khó khăn, thử thách, đây là nội dung hết sức quan trọng, vì giảng viên là chủ thể của hoạt động dạy, có vai trò trực tiếp quyết định đến chất lượng HLCT nói chung, xây dựng TĐCT nói riêng. Giảng viên vừa là người trực tiếp truyền thụ kiến thức, vừa là người tổ chức quá trình tiếp thu kiến thức, kỹ năng cho học viên. Phẩm chất, năng lực của đội ngũ giảng viên luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình lĩnh hội kiến thức, hình thành phát triển phẩm chất, năng lực cần thiết của học viên theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo. Với tư cách là chủ thể tác động vào hoạt động nhận thức của học viên trong quá trình HLCT, nên phải biết thiết kế và tổ chức quá trình huấn luyện nói chung, xây dựng TĐCT nói riêng để đạt được kết quả tối ưu trong điều kiện nhất định. Tích cực nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ mô phỏng trong xây dựng tưởng định chiến thuật. Nghiên cứu khoa học có liên quan mật thiết, quan bệ biện chứng với nâng cao chất lượng xây dựng tưởng định chiến thuật.
Bốn là: Thường xuyên nghiên cứu, kịp thời cập nhật những phát triển mới về đối tượng tác chiến, cách đánh của ta để điều chỉnh tưởng định chiến thuật cho phù hợp với điều kiện thực tiễn: Kinh nghiệm này giúp giảng viên nắm chắc sự phát triển VKTB, phương tiện chiến đấu của địch, tổ chức biên chế VKTB, phương tiện chiến đấu của địch là yếu tố trực tiếp chi phối đến nghệ thuật quân sự, cách đánh của ta, đồng thời đây cũng là biện pháp quan trọng để tiếp thu và cập nhật những thay đổi mới về các yếu tố chi phối đến xây dựng TĐCT để điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tiễn. Để thực hiện tốt nội dung này đòi hỏi mỗi cán bộ, giảng viên phải thường xuyên tích cực trau dồi kiến thức, nghiên cứu tài liệu, nắm chắc những thay đổi, phát triển hàng năm lực lượng vũ trang nước ngoài để cập nhật, bổ sung và điều chỉnh cho phù hợp với đối tượng tác chiến trong tổ chức huấn luyện chiến thuật. Khi xây dựng TĐCT, giảng viên cần nắm chắc lý luận xây dựng TĐCT để kết cấu phương án huấn luyện khoa học. Nghiên cứu xây dựng những TĐCT mới, gắn với tập trung chỉnh sửa, biên soạn lại TĐCT cũ không còn phù hợp. Phát huy đội ngũ giảng viên có trình độ, thâm niên công tác để truyền đạt kinh nghiệm cũng như hướng dẫn giúp đỡ đội ngũ cán bộ, giảng viên trẻ trong xây dựng tưởng định chiến thuật.
Năm là: Làm tốt các mặt bảo đảm và nâng cao hiệu quả nghiên cứu tài liệu, địa hình, chọn thao trường trong xây dựng tưởng định chiến thuật: Công tác bảo đảm giữ vai trò hết sức quan trọng, có thực hiện tốt các mặt bảo đảm mới là cơ sở để thực hành huấn luyện chiến thuật đạt hiệu quả, đây cũng là một trong những điều kiện bảo đảm để thực hiện nâng cao chất lượng xây dựng TĐCT của giảng viên; đòi hỏi đội ngũ giảng viên phải chú trọng làm tốt các mặt bảo đảm về phương tiện, vật chất, bản đồ, tài liệu, thao trường khu vực huấn luyện phù hợp với ý định huấn luyện của đề mục. Bảo đảm tài liệu giúp cho giảng viên và học viên thuận tiện trong nghiên cứu nội dung, củng cố kiến thức lý luận trước khi thực hành huấn luyện. Để nâng thực hiện tốt nội dung này cần làm tốt các yếu tố sau: trong xây dựng TĐCT cần phải thống nhất về nhận thức chuẩn hoá, hiện đại hoá tài liệu, giáo trình và cơ sở vật chất, các trang thiết bị đào tạo. Đây là vấn đề khách quan, đáp ứng yêu cầu đổi mới nâng cao chất lượng HLCT, nhất là nâng cao chất lượng xây dựng TĐCT ở Nhà trường. Chuẩn hoá, hiện đại hoá tài liệu, giáo trình và cơ sở vật chất, các trang thiết bị đào tạo Sĩ quan TTG cấp phân đội, trình độ đại học phải bảo đảm cả về nội dung, phương pháp, hình thức thể hiện và tính đồng bộ giữa các tài liệu, giáo trình và cơ sở vật chất, các trang thiết bị chính thống với với tài liệu tham khảo và đối tượng đào tạo. Đối với hệ thống thao trường bãi tập cần có biện pháp quy hoạch phù hợp bảo đảm chính quy, đủ chính diện và chiều sâu cho huấn luyện chiến thuật TTG, thiết kế xây dựng thao trường cơ bản bảo đảm huấn luyện được cả ban ngày lẫn ban đêm. Giảng viên cần nghiên cứu thao trường mới để xây dựng TĐCT và thông qua cấp trên, đối với những thao trường cũ, giảng viên nghiên cứu đánh giá địa hình để chỉnh sửa các khu vực huấn luyện. Bảo đảm tốt về thao trường sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giảng viên huấn luyện lôi cuốn hơn nhằm nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức cho học viên.
Tưởng định chiến thuật thực chất là cụ thể hóa lý luận về nghệ thuật tác chiến bằng việc giả định một trận chiến đấu của một hình thức chiến thuật trên một địa bàn sát với thực tế tổ chức biên chế vũ khí, trang bị, điều lệnh, điều lệ; nguyên tắc chiến đấu của địch, ta, môi trường tác chiến; phù hợp với những dự báo, hướng phát triển của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc tương lai (nếu xảy ra). Thông qua bài tập thực hành chiến thuật, giảng viên bằng phương pháp sư phạm quân sự tác động làm cho học viên tiếp thu, chiếm lĩnh được nội dung, củng cố về lý luận, phương pháp tư duy để nâng cao khả năng tư duy quân sự, kỹ năng của người sĩ quan cấp phân đội. Thực tế cho thấy, kết quả huấn luyện bài tập thực hành chiến thuật cấp phân đội phụ thuộc vào nhiều yếu tố; trong đó, chất lượng TĐCT giữ vai trò quyết định đến việc vận dụng tổ chức và phương pháp huấn luyện; xây dựng, rèn luyện bản lĩnh lãnh đạo, chỉ huy, tác phong làm việc tập thể cũng như phương pháp tác phong làm việc của cá nhân trên một cương vị cụ thể ở cấp phân đội.
Tin tưởng rằng, với sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Nhà trường, cùng với sự quan tâm của các khoa, phòng và tiểu đoàn, Khoa Chiến thuật sẽ tiếp tục nghiên cứu, xây dựng các tưởng định chiến thuật một cách khoa học, sát thực tế, phù hợp với mục tiêu, yêu cầu tác chiến mới, góp phần thiết thực vào việc nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của Nhà trường trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo./.
Nguyễn Anh Dũng
